Chương 4 Công tác xã hội: Lý thuyết và thực hành

VNSW xin trân trọng giới thiệu Chương 4 với tiêu đề Kiến thức, trong Tập tài liệu Công tác xã hội: Lý thuyết và thực hành của tác giả Trần Đình Tuấn, ĐH San Jose, Hoa Kỳ:

Tất cả mọi nghề chuyên môn đều cần kiến thức để suy nghĩ, tìm hiểu, đặt câu hỏi, trả lời, và hành động. Kiến thức tăng dần theo thời gian do sự quan sát, suy nghĩ, và kinh nghiệm của nhiều người góp lại. Nhân viên CTXH vận dụng kiến thức bằng phương pháp suy tư phản biện/critical thinking. Suy tư phản biện là suy tư có những đặc tính sau:

–     Có mục đích.

–     Rốt ráo, chính xác, rõ ràng, sâu và rộng.

–     Người suy tư phản biện luôn bám sát mục tiêu suy nghĩ của mình và thường xuyên tự đặt câu hỏi “Ta đang suy nghĩ từ góc độ nào?” “Tư tưởng nào là tư tưởng trọng tâm?” “Ta đang mặc nhiên chấp nhận điều gì mà không cần kiểm chứng/assuming?” “Những thông tin ta đang sử dụng có đáng tin cậy hay không?” “Ta diễn dịch những thông tin đó như thế nào, có khách quan không?” “Ta đang tiến đến kết luận gì?  Kết luận này sẽ ảnh hưởng thế nào đến hành động của ta?”

Phương pháp suy tư phản biện giúp nhân viên CTXH vận dụng được kiến thức, hiểu được cặn kẽ vấn nạn của khách hàng và nhờ vậy có thể giúp khách hàng tìm ra được giải pháp cho vấn nạn của họ.

CTXH được xây dựng trên hai khối kiến thức: kiến thức của các khoa học khác, và kiến thức của khoa CTXH.

CTXH ban đầu được xây dựng trên kiến thức vay mượn từ các khoa học truyền thống. Chính vì vậy đầu thế kỷ 20 đã có lập luận cho rằng CTXH không phải là một khoa học và một nghề chuyên môn. Lập luận này đã bị đánh đổ từ năm 1917 qua sự ra đời của tác phẩm “Chẩn Bệnh Xã Hội”/ (Social Diagnosis, Mary Richmond). Qua thời gian, CTXH đã vững chắc vươn lên thành một khoa học không những chỉ vay mượn kiến thức của các ngành khác mà còn cho các ngành khác vay mượn kiến thức của mình: Trong tác phẩm “Thành Người”/On Becoming A Person, Carl Roger (1961) đã nhìn nhận suy tư của ông bắt nguồn từ kinh nghiệm tiếp xúc với các nhân viên CTXH trong ngành thần kinh tâm trí/psychiatric socal workers và các tổ chức CTXH chứ không phải bắt nguồn từ khoa tâm lý lâm sàng/clinical psychology. Khái niệm giúp đỡ cá nhân như một thành viên trong gia đình áp dụng rộng rãi trong nhiều ngành nghề kể cả y khoa từ thập niên 1950 bắt nguồn từ “Chẩn Bệnh Xã Hội” của Mary Richmond (1917). Khái niệm “vấn nạn trình bày”/presenting problem, chưa hẳn đã là vấn nạn thực sự, sử dụng rộng rãi trong y khoa, quản trị doanh nghiệp, tư vấn tâm lý, và CTXH, là bắt nguồn từ lý thuyết về gia đình của Virginia Satir. Trên đây chỉ là một vài trong vô số thí dụ minh hoạ sự giao lưu kiến thức giữa CTXH và các khoa học khác. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, văn hóa, học thuật… toàn cầu hiện nay, sự giao lưu kiến thức này là lành mạnh và tích cực.

Ứng xử của con người vốn vô cùng phức tạp, vì vậy để giúp đỡ khách hàng một cách hiệu quả, nhân viên CTXH cần kiến thức của các khoa học nhân văn cũng như khoa học tự nhiên. Các khoa học nhân văn như xã hội, tâm lý, nhân chủng, sử, chính trị, kinh tế, triết… góp phần phân tích và giải nghĩa bản chất và ứng xử của con người. Các khoa học tự nhiên như sinh vật/ biology, môi sinh/ecology, y khoa, ứng xử của thú vật/ethology… cung cấp phương pháp suy tư khoa học và kiến thức về khía cạnh vật chất của con người. Dựa trên những kiến thức vay mượn này, CTXH có được sự suy tư phản biện có tính rốt ráo và dần dần xây dựng được những lý thuyết riêng, đóng góp vào túi khôn chung của nhân loại.

Sau đây là một số kiến thức căn bản cần thiết cho CTXH

4.1. Thuyết hệ thống môi sinh

4.2. Thuyết phân tâm: Tâm lý học về cái tôi

4.3. Thuyết phân tâm: các mối quan hệ biểu tượng

4.4. Thuyết vai trò

4.5. Thuyết hệ thống tâm lý gia đình

4.6. Thuyết cấu trúc gia đình

4.7. Thuyết ứng xử

4.8. Thuyết tri thức

4.9. Thuyết tri thức ứng xử

4.10. Lý thuyết CTXH trong tình huống khủng hoảng

4.11. Kiến thức về nhóm trong CTXH

4.12. Kiến thức về cộng đồng trong CTXH

4.13. Kiến thức về tổ chức trong CTXH

4.14. Kiến thức về ứng xử con người trong môi trường xã hội

4.15. Chính sách xã hội trong CTXH

(Trích từ Tập tài liêu: Công tác xã hội-Lý thuyết và thực hành, TrầnĐình Tuấn)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: