Sống độc lập

Sống độc lập (Independent Living), được coi là một triết lí sống, là một sự tự thể hiện, là một cách thức xem xét vấn đề người khuyết tật với xã hội, đồng thời là một phong trào rộng khắp của người khuyết tật với tuyên bố họ hành động là để tự khẳng định mình, tự tôn trọng mình và để có được mọi cơ hội bình đẳng.

Khởi đầu bằng các phong trào về quyền dân sự và người tiêu dùng ở Mĩ vào những năm 1960, Phong trào Sống độc lập đã lan rộng cả sang các phong trào về quyền của người khuyết tật, bắt đầu vào những năm 1970. Các nhà có ý tưởng và các nhà tổ chức cho phong trào sống độc lập đầu tiên là những người khuyết tật nặng. Thế rồi, thông điệp của phong trào dường như lại còn phổ biến hơn cả ở số những người sống lệ thuộc vào sự trợ giúp sinh hoạt hàng ngày và những người, xét theo quan điểm sống độc lập, bị rơi vào trạng thái chăm sóc kiểu giam cầm, kiểu gia trưởng… Triết lí sống độc lập đòi hỏi chính những người khuyết tật phải là những chuyên gia tốt nhất về mọi nhu cầu của bản thân mình, vì thế mà họ, với danh nghĩa cá nhân hoặc tập thể, sẽ phải đặt những cơ sở nền tảng trong việc vạch ra và xúc tiến những giải pháp tốt nhất, đồng thời phải biết liên kết lại với nhau.

Theo triết lí sống độc lập, người khuyết tật phải được nhìn nhận trước tiên với tư cách là một công dân và thứ đến, với tư cách là một khách hàng của ngành y tế, phục hồi chức năng và các dịch vụ xã hội. Là người công dân trong một xã hội dân chủ, phong trào sống độc lập đòi hỏi người khuyết tật có được quyền tham gia, quyền lựa chọn, được hưởng tự do, được làm chủ và tự quyết định mọi sinh hoạt thường ngày cũng như các chương trình sống giống như mọi công dân khác trong cộng đồng. Trong suốt mất chục năm qua, phong trào sống độc lập đã từ Bắc Mĩ lan rộng ra khắp các châu lục, đồng thời đã được điều chỉnh và được làm phong phú thêm bởi những nền văn hóa và điều kiện kinh tế khác nhau.

“Sống độc lập không có nghĩa là chúng ta muốn tự mình làm tất cả mọi thứ, không đòi hỏi ai đó lại muốn sống riêng lẻ một mình. Sống độc lập có nghĩa là chúng ta muốn có cùng sự lựa chọn và làm chủ được mọi sinh hoạt hàng ngày giống như anh chị em mình, hàng xóm và bạn bè mình. Chúng ta muốn được lớn lên trong gia đình mình, được tới trường học kế bên, được sử dụng cùng một chiếc xe buýt giống như những hàng xóm của mình được làm những công việc tương xứng với học vấn và sở thích của mình, đồng thời được nuôi dưỡng chăm sóc gia đình riêng của mình. Chúng ta tự hào vì đã cùng sẻ chia nhu cầu được hòa nhập, được thừa nhận và được yêu thương như những người bình thường”. (Lời của tiến sĩ Adolf Ratzka – người Thụy Điển, được ủy ban chống kì thị Châu Âu trao giải Người Công dân Châu Âu năm 2008).

Trung tâm sống độc lập đầu tiên trên thế giới được sáng lập bởi các nhà hoạt động vì người khuyết tật vào năm 1972, do Edwward Verne Roberts – người sinh viên khuyết tật nặng đầu tiên nhập học Trường đại học California, Mĩ, điều hành. Những trung tâm như thế được tạo dựng nên để đề nghị nhận được sự hỗ trợ đồng cảnh, đồng thời được điều hành bởi những người khuyết tật. Theo các thăm dò ý kiến về sống độc lập, sự hỗ trợ của người đồng cảnh (người từng ở vào tình cảnh tương tự) sẽ có sức nặng hơn so với sự can thiệp nghiệp vụ của người không khuyết tật. Với sự giúp đỡ đồng cảnh, tất cả mọi người, kể cả những người chậm phát triển nặng, đều có thể học được cách điều khiển mọi sinh hoạt của mình một cách chủ động. Chẳng hạn, sự hỗ trợ đồng cảnh được sử dụng ở các lớp đào tạo về kĩ năng sống độc lập, được mở tại gia đình hoặc công sở của họ, để dạy cho họ cách điều khiển mọi sinh hoạt hàng ngày ra sao, nhằm chuẩn bị sống một cách độc lập.

Trung tâm sống độc lập đầu tiên ở Việt Nam là Trung tâm sống độc lập của người khuyết tật Hà Nội. Đây là một dự án do Nhóm Vì tương lai tươi sáng của người khuyết tật thực hiện với sự hỗ trợ của Hội người khuyết tật thành phố Hà Nội và Tổ chức người khuyết tật quốc tế khu vực Châu á – Thái Bình Dương, do Quỹ Nippon Nhật Bản tài trợ. Dự án phi lợi nhuận này được triển khai nhằm hỗ trợ người khuyết tật nặng được sống độc lập tại cộng đồng.

(Nguồn:  Trung Thuần, Nhóm Vì tương lai tươi sáng của NKT, dphanoi.org.vn)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: